Theoretische achtergrond

De wetenschappelijke basis van het landelijk doelgroepenmodel 

Het model is ontwikkeld in de dagelijkse praktijk en onderbouwd vanuit wetenschappelijke bronnen. 

Het landelijk doelgroepenmodel is gebaseerd op het algemeen model van menselijk functioneren, het AAIDD-model[1]. Dit model is uitgewerkt voor mensen met een verstandelijke beperking en/of ontwikkelingsstoornis, maar is ook goed bruikbaar bij andere beperkingen. Het is namelijk geen “dichtgetimmerd” sjabloon. De gebruiker kan het model aanvullen, maar ook dimensies weglaten. Bovendien is het model niet alleen analytisch, maar streeft het ook naar een compleet (mens)beeld met ruimte voor subjectieve waarderingen. Dit uitgangspunt vinden we ook terug bij de uitwerking van Pameijers Handelingsgerichte diagnostiek[2]. Evenals Pameijer baseren wij ons op wetenschappelijk onderzoek, theoretische inzichten en praktijkervaringen. Via een cyclische werkwijze ontdekt de professional individuele onderwijsbehoeften van leerlingen om hier vervolgens naar te handelen.



[1] American Association of Intellectual and Developmental Disorders

[2] Noelle Pameijer & Nina Draaisma Handelingsgerichte diagnostiek in de jeugdzorg Acco 2011

 

 


 

Ondersteuning

Het AAIDD-model, en daarmee ook het landelijk doelgroepenmodel, gaat ervan uit dat het functioneren van mensen met een beperking te begrijpen is vanuit een combinatie van vijf dimensies. De dimensies omvatten de interacties tussen:

• De aanwezige persoonlijke competenties;

• De omgevingseisen;

• De ontvangen ondersteuning.

 

Het begrip ondersteuning heeft een centrale plaats in het model. De benodigde ondersteuning kan afgeleid worden uit een sterkte-zwakte analyse op de vijf dimensies: dit wordt zichtbaar in beschrijving van de bevorderende en belemmerende factoren. Het functioneren van de persoon is dus mede afhankelijk van een adequate ondersteuning op deze vijf dimensies.

 

 

Figuur 1: Het AAIDD-model ziet er als volgt uit:

Web_Lecso_Model_1_small.png 

Om het landelijk doelgroepenmodel goed te kunnen hanteren, moeten we zicht krijgen op de aard en omvang van de beperking in relatie tot de benodigde ondersteuning. 

Ondanks alle verschillen tussen leerlingen in het speciaal onderwijs zien we ook gemeenschappelijke kenmerken. Uit een gezamenlijk kenmerk volgen vaak ondersteuningsbehoeften, die voorwaardelijk zijn om optimaal te kunnen functioneren en tot maximale ontwikkeling te kunnen komen (zie invulwijzer ondersteuningsbehoefte). Aan elke leerling is een leerroute gekoppeld die leidt naar een uitstroombestemming. Per doelgroep worden de leerlingen ondersteund met een op hen afgestemde didactiek, methodiek en begeleidingsstijl. We sluiten aan bij de leerstijl(en) die in die doelgroep dominant zijn. 

Het AAIDD-model vertaald naar het landelijk doelgroepenmodel

Om van instroomprofiel naar uitstroombestemming te komen, volgt het doelgroepenmodel de drieslag van het AAIDD-model. Zo ontstaat een verantwoorde match tussen mogelijkheden en beoogd resultaat.

Web_Lecso_Model_3_large.png

Stap 1 Invullen instroomprofiel

  • In kaart brengen van de dimensies van het functioneren met de bevorderende en belemmerende factoren.
  • Opstellen van een integratief beeld.

 

Stap 2 Vaststellen uitstroombestemming

  • Aangeven van de maximaal haalbare, realistische uitstroombestemming.
  • Onderbouwen van de gekozen uitstroombestemming.

 

Stap 3 en 4 Vaststellen doelgroep en ondersteuningsbehoefte

  • Vaststellen van de te volgen leerlijnen voor de diverse ontwikkelingsdomeinen: sociaal-emotionele ontwikkeling, praktische redzaamheid, leren leren, zintuiglijke en motorische ontwikkeling, mondelinge taal, technisch en begrijpend lezen, spelling, rekenen en wiskunde, en in het VSO: werknemersvaardigheden als voorbereiding op dagbesteding en arbeid.
  • Beschrijven van de benodigde ondersteuning voor de leerling met betrekking tot leren en ontwikkeling, sociaal-emotioneel en gedrag, communicatie, fysiek/medisch, benodigde ondersteuning voor de leraar/school en in de thuissituatie.

 

 Web_Lecso_Model_2_large.png